एल निनोमुळे मान्सूनवर परिणाम; पावसाचे गणित बिघडणार

यंदाच्या मान्सून हंगामात एल निनोचा प्रभाव दिसून येण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम सप्टेंबरपर्यंत कायम राहू शकतो, अशी माहिती भारतीय हवामान विभागाने दिली आहे. त्यामुळे देशातील अनेक भागांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. एल निनो ही प्रशांत महासागरातील हवामानाशी संबंधित नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. समुद्राच्या पाण्याचे तापमान वाढल्यावर तिचा परिणाम जगभरातील हवामानावर होतो. भारतात एल निनो सक्रिय झाल्यास मान्सून कमकुवत होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे पावसाचे प्रमाण घटू शकते आणि काही भागांमध्ये दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, यंदा मान्सून सामान्यपेक्षा कमी राहू शकतो. विशेषतः जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात एल निनोचा प्रभाव अधिक जाणवू शकतो. याचा थेट परिणाम शेतीवर होण्याची शक्यता आहे. तांदूळ, कापूस, डाळी, मका आणि तेलबिया यांसारख्या पिकांना पुरेसा पाऊस न मिळाल्यास उत्पादन घटू शकते.

कमी पावसामुळे धरणांमधील पाणीसाठाही कमी होऊ शकतो. त्याचा परिणाम पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेवर आणि सिंचन व्यवस्थेवर होण्याची भीती आहे. शेती उत्पादन घटल्यास अन्नधान्यांच्या किमती वाढून महागाईवरही दबाव निर्माण होऊ शकतो.

मात्र, हवामान तज्ज्ञांनी काहीसा दिलासा दिला आहे. हिंद महासागरातील सकारात्मक परिस्थितीमुळे एल निनोचा प्रभाव काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो. त्यामुळे मान्सूनच्या उत्तरार्धात काही भागांमध्ये पावसाचे प्रमाण सुधारण्याची शक्यता आहे.

सध्या संपूर्ण देशाचे लक्ष मान्सूनच्या वाटचालीकडे लागले आहे. कारण यंदाचा पाऊस केवळ शेतीसाठीच नव्हे, तर देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठीही महत्त्वाचा ठरणार आहे. एल निनोचा प्रभाव किती तीव्र राहतो, यावरच आगामी काळातील पावसाचे आणि शेतीचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.