मान्सूनचा वेग मंदावला; शेतकऱ्यांना पेरणीची घाई टाळण्याचा सल्ला

राज्यात मान्सूनचे आगमन झाले असले तरी त्याचा वेग अपेक्षेपेक्षा मंदावल्याचे चित्र सध्या दिसत आहे. काही भागांत अधूनमधून पावसाच्या सरी कोसळत असल्या तरी या सरींवर विश्वास ठेवून पेरणीची घाई करू नये, असा स्पष्ट इशारा हवामान विभाग आणि कृषी तज्ज्ञांनी दिला आहे. १५ जूनपर्यंत राज्यभर व्यापक आणि सातत्यपूर्ण मान्सून पावसाची शक्यता कमी असल्याने शेतकऱ्यांनी संयम बाळगण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

यंदा मान्सूनचा प्रवास सुरुवातीपासूनच काहीसा संथ राहिला आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये अद्याप समाधानकारक पाऊस झालेला नाही. विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र आणि मध्य महाराष्ट्रातील काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह हलका ते मध्यम पाऊस पडत असला तरी तो खरीप हंगामातील पेरणीसाठी पुरेसा मानला जात नाही. अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांनी शेताची मशागत पूर्ण केली असून पावसाच्या प्रतीक्षेत ते आहेत. मात्र सध्याची परिस्थिती पाहता केवळ दोन-चार सरींवर विश्वास ठेवून पेरणी केल्यास मोठे नुकसान होऊ शकते, असा इशारा देण्यात आला आहे.

कृषी तज्ज्ञांच्या मते, पेरणीनंतर काही दिवस पावसाने उघडीप दिल्यास जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होतो. अशा वेळी अंकुरलेली बियाणे कोमेजण्याचा किंवा पूर्णपणे नष्ट होण्याचा धोका असतो. परिणामी शेतकऱ्यांना दुबार पेरणी करावी लागू शकते. दुबार पेरणी म्हणजे अतिरिक्त बियाणे, मजुरी आणि मशागतीचा खर्च, त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या आर्थिक अडचणी वाढू शकतात. याच कारणामुळे पुरेसा आणि सलग पाऊस झाल्याशिवाय पेरणी करू नये, असा सल्ला दिला जात आहे.

दरम्यान, राज्यातील अनेक भागांमध्ये उष्ण आणि दमट वातावरण कायम आहे. काही जिल्ह्यांमध्ये तापमान अजूनही चाळीशीच्या आसपास नोंदवले जात असून पावसाचा जोर वाढण्यासाठी आवश्यक हवामान प्रणाली अद्याप पूर्णपणे सक्रिय झालेली नाही. त्यामुळे पुढील काही दिवस तुरळक पावसाच्या सरी आणि ढगाळ वातावरण दिसून येण्याची शक्यता आहे. मात्र याचा अर्थ मान्सून पूर्णपणे सक्रिय झाला आहे, असे मानता येणार नाही.

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, १५ जूननंतर मान्सूनच्या हालचालींना वेग मिळण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर राज्यातील अनेक भागांत पावसाचे प्रमाण वाढू शकते. तोपर्यंत शेतकऱ्यांनी स्थानिक हवामान अंदाजावर लक्ष ठेवावे, कृषी विभागाच्या सूचनांचे पालन करावे आणि पुरेशा पावसाची खात्री झाल्यानंतरच पेरणीचा निर्णय घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

एकूणच, पावसाच्या सुरुवातीच्या सरी पाहून उत्साहात निर्णय घेण्याऐवजी संयम बाळगणे सध्या अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे. कारण खरीप हंगामाचे यश केवळ पावसावरच नाही, तर योग्य वेळी केलेल्या पेरणीवरही अवलंबून असते. त्यामुळे पुढील काही दिवस सावध राहून परिस्थितीचा आढावा घेणे हेच शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरणार आहे.