मान्सूनचा वेग मंदावणार; पश्चिम-दक्षिण भारतात पावसाचा खंड, खरीप पेरणीवर परिणामाची भीती

पश्चिम आणि दक्षिण भारतात पुढील दोन आठवड्यांत पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता असून त्याचा खरीप पेरणीवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. ५ जुलैपर्यंत देशात केवळ ३५ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली असून ती गेल्या वर्षाच्या तुलनेत २१ टक्क्यांनी कमी आहे. मान्सूनमधील हा खंड शेती, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि अन्नधान्याच्या उत्पादनासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.

देशातील नैऋत्य मान्सूनचा वेग आता काहीसा मंदावण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम खरीप हंगामातील पेरणीवर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, पुढील दोन आठवड्यांत महाराष्ट्र, गुजरात, कर्नाटक, तेलंगणा आणि दक्षिण भारतातील अनेक भागांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडू शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांसमोर पुन्हा एकदा चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

यंदाच्या मान्सूनच्या सुरुवातीलाच पावसाने उशिरा हजेरी लावली. जून महिन्यात देशात सरासरीपेक्षा ३९.८ टक्के कमी पाऊस झाला होता. त्यानंतर जुलैच्या सुरुवातीला अनेक भागांत चांगला पाऊस झाल्याने खरीप पेरणीला वेग आला. मात्र, आता पावसाचा जोर कमी होण्याची शक्यता असल्याने पिकांच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो.

केंद्रीय कृषी मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, ५ जुलैपर्यंत देशात सुमारे ३५ दशलक्ष हेक्टर क्षेत्रावर खरीप पेरणी झाली असून ती गेल्या वर्षाच्या तुलनेत २१ टक्क्यांनी कमी आहे. विशेषतः तांदूळ, कापूस, सोयाबीन आणि मका या पिकांच्या पेरणीवर त्याचा परिणाम झाला आहे.

भारतातील जवळपास ५० टक्के शेती पावसावर अवलंबून आहे. त्यामुळे मान्सूनमध्ये खंड पडल्यास शेतीबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्था, अन्नधान्याचे उत्पादन आणि महागाईवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो. पुरेसा पाऊस न झाल्यास उत्पादन घटण्याची आणि अन्नधान्याच्या किमती वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

हवामान तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही दिवसांत मान्सून पुन्हा सक्रिय झाला तर पेरणीला गती मिळू शकते. मात्र, कोरडे वातावरण कायम राहिल्यास खरीप हंगामासाठी हा मोठा धक्का ठरू शकतो. त्यामुळे शेतकरी आणि कृषी क्षेत्राचे लक्ष आता पुढील पावसाकडे लागले आहे.