SIM Binding नियम काय आहे? मेसेजिंग अॅप्स आणि वापरकर्त्यांवर काय परिणाम होणार

SIM Binding नियम म्हणजे काय? मेसेजिंग अॅप्स आणि वापरकर्त्यांवर काय परिणाम होणार

भारतामध्ये मेसेजिंग अॅप्ससाठी SIM Binding नावाचा नवा नियम लागू केला जात आहे. दूरसंचार विभागाने (DoT) हा नियम Telecommunication Cyber Security (TCS) Amendment Rules 2025 अंतर्गत आणला आहे. या नियमानुसार वापरकर्त्याचे मेसेजिंग अॅप अकाउंट त्याच्या मोबाईलमधील सक्रिय SIM कार्डशी कायमस्वरूपी जोडलेले (Bind) राहणे आवश्यक असेल.

सरकारच्या मते, या नियमाचा उद्देश ऑनलाइन फसवणूक, डिजिटल आयडेंटिटीचा गैरवापर आणि सायबर गुन्हे कमी करणे हा आहे.

SIM Binding म्हणजे काय?

SIM Binding म्हणजे वापरकर्त्याचे मेसेजिंग अॅप अकाउंट फोनमध्ये असलेल्या SIM कार्डशी थेट जोडलेले असणे. म्हणजेच, ज्या SIM कार्डचा वापर करून अॅपवर रजिस्ट्रेशन केले आहे, ते SIM कार्ड मोबाईलमध्ये सक्रिय असणे आवश्यक असेल.

जर ते SIM काढले गेले, बदलले किंवा निष्क्रिय झाले तर अॅप काम करणे थांबू शकते.

सध्या बहुतेक मेसेजिंग अॅप्समध्ये एकदा OTP द्वारे व्हेरिफिकेशन झाल्यावर SIM नसले तरी अॅप वापरता येते. परंतु SIM Binding नियम लागू झाल्यानंतर हे शक्य राहणार नाही.

कोणत्या अॅप्सवर परिणाम होणार?

हा नियम Telecommunication Identifier User Entities (TIUEs) या श्रेणीत येणाऱ्या अॅप्सवर लागू होईल. यात खालील लोकप्रिय अॅप्सचा समावेश आहे:

WhatsApp

Telegram

Signal

Snapchat

Messenger

या अॅप्सना वापरकर्त्यांच्या SIM कार्डची सतत पडताळणी (Continuous Verification) करावी लागेल.

हा नियम कसा काम करेल?

नवीन नियमानुसार मेसेजिंग अॅप्सना काही बदल करावे लागतील:

अॅप वापरण्यासाठी रजिस्ट्रेशन केलेले SIM मोबाईलमध्ये असणे आवश्यक

SIM काढल्यास अॅपचा वापर थांबू शकतो

SIM बदलल्यास पुन्हा व्हेरिफिकेशन करावे लागेल

वेब किंवा डेस्कटॉप लॉगिनला वेळोवेळी पुन्हा लॉगिन करावे लागेल

उदाहरणार्थ, WhatsApp Web सारख्या सेवांमध्ये प्रत्येक काही तासांनी पुन्हा लॉगिन करावे लागू शकते.

सरकारने हा नियम का आणला?

दूरसंचार विभागाच्या मते, अनेक सायबर गुन्हेगार SIM काढूनही अॅप चालू ठेवण्याच्या सुविधेचा गैरवापर करत होते.

उदाहरणार्थ:

नंबर रीसायकलिंगचा गैरवापर

फसवे गुंतवणूक स्कॅम

फिशिंग

डिजिटल अरेस्ट फसवणूक

SIM Binding केल्यामुळे प्रत्येक अॅप अकाउंट सक्रिय आणि KYC केलेल्या SIM शी जोडलेले राहील, त्यामुळे गुन्हेगारांना अॅप्सचा गैरवापर करणे कठीण होईल.

वापरकर्त्यांवर काय परिणाम होऊ शकतो?

या नियमामुळे काही वापरकर्त्यांना अडचणी येऊ शकतात:

वारंवार फोन बदलणारे लोक

अनेक डिव्हाइसवर अॅप वापरणारे

परदेशात प्रवास करणारे

SIM बदलणारे वापरकर्ते

SIM खराब झाल्यास किंवा काढल्यास काही काळासाठी अॅपचा वापर थांबू शकतो.

उद्योग आणि तज्ज्ञांची प्रतिक्रिया

काही तंत्रज्ञान कंपन्या आणि इंटरनेट स्वातंत्र्य गटांनी या नियमाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, हा नियम लागू करणे तांत्रिकदृष्ट्या अवघड ठरू शकते आणि वापरकर्त्यांच्या गोपनीयतेवरही परिणाम होऊ शकतो.

मात्र दूरसंचार कंपन्यांच्या मते, हा नियम सायबर सुरक्षा वाढवण्यासाठी आवश्यक आहे.