दुसऱ्या ताऱ्याचा पाहुणा! आंतरतारकीय धूमकेतू 3I/ATLAS ने उलगडले सौरमालेबाहेरील गूढ

एक आंतरतारकीय घुसखोर शोधण्यात आला आहे, जो आकाशगंगेतील ग्रह कसे तयार होतात याबद्दल आपले सर्व ज्ञान बदलू शकतो. धूमकेतू 3I/ATLAS हा आपल्या सौरमालेत प्रवेश केलेल्या केवळ तीन ज्ञात आंतरतारकीय वस्तूंपैकी एक आहे. हा धूमकेतू 1 जुलै 2025 रोजी ATLAS दुर्बिणीद्वारे प्रथम निरीक्षित करण्यात आला, ज्याला नासाकडून निधी मिळतो आणि जी चिलीमध्ये कार्यरत आहे. वैज्ञानिकांनी या वस्तूला परग्रहावरील अवकाशीय शरीर म्हणून ओळखले, कारण ती 1,37,000 मैल प्रति तास या वेगाने हालचाल करत होती.

अतिशीत जगातील गोठलेला अवशेष
23 एप्रिल 2026 रोजी Nature Astronomy मध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात, मिशिगन विद्यापीठातील लुईस ई. सालाझार मंझानो आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी ALMA अॅरेचा वापर करून "अर्ध-जड" पाणी, म्हणजेच ड्युटेरियमयुक्त पाणी, कोणत्याही आंतरतारकीय वस्तूमध्ये प्रथमच आढळल्याची नोंद केली. या धूमकेतूमध्ये सौरमालेतील धूमकेतूंपेक्षा सुमारे 30 पट अधिक जड पाणी आहे आणि पृथ्वीच्या महासागरांपेक्षा 40 पट अधिक आहे. अशा प्रकारची समृद्धी केवळ 30 केल्विन (-406°F) पेक्षा कमी तापमानातच आढळते, त्यामुळे या निष्कर्षांवरून असे सूचित होते की हा धूमकेतू आपल्या सौरमालेपेक्षा खूपच थंड असलेल्या ताऱ्यांच्या प्रणालीत निर्माण झाला आहे.

दूरच्या जगातून आलेले संदेश
3I/ATLAS हा आपल्या सौरमालेच्या बाहेरून आलेल्या धूमकेतूंच्या छोट्या गटातील नवीन सदस्य आहे. यापूर्वीच्या उदाहरणांनी त्यांच्या रचनेबद्दल माहिती दिली नव्हती, परंतु 3I/ATLAS हा पहिला आंतरतारकीय धूमकेतू आहे ज्याचा D/H गुणोत्तर मोजण्यात आला आहे. हे विश्लेषण त्याच्या जन्माचा मागोवा एका दूरच्या ताऱ्यांच्या प्रणालीपर्यंत घेऊन जाते, जी इतकी जुनी असू शकते की कदाचित ती आता अस्तित्वातही नसेल. “प्रत्येक आंतरतारकीय वस्तू तिच्या स्वतःच्या इतिहासाची माहिती घेऊन येते,” असे सहलेखिका तेरेसा पनेके-कारेञो स्पष्ट करतात. ALMA सारख्या दुर्बिणींच्या मदतीने, वैज्ञानिक आता दूरच्या ग्रह निर्मितीच्या केंद्रांची रसायनशास्त्रीय रचना अभ्यासू शकतात.