पूर्ण सूर्यग्रहण २०२६ : कधी आणि कुठे दिसणार? भारतातून पाहता येणार का?

१२ ऑगस्ट २०२६ रोजी जगभरातील खगोलप्रेमींसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची घटना घडणार आहे. या दिवशी पूर्ण सूर्यग्रहण होणार असून ते दशकातील सर्वात मोठ्या आणि आकर्षक खगोलीय घटनांपैकी एक मानले जात आहे. सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी एका सरळ रेषेत आल्यानंतर चंद्र पूर्णपणे सूर्याला झाकतो आणि काही काळासाठी दिवसाढवळ्या अंधार पसरल्याचा अनुभव येतो. यालाच पूर्ण सूर्यग्रहण म्हटले जाते. या ग्रहणाचा पूर्ण पट्टा मुख्यतः युरोप आणि उत्तर अटलांटिक भागातून जाणार आहे. स्पेन, आइसलँड, ग्रीनलँड तसेच आर्क्टिक परिसरातील काही भागांमध्ये हे ग्रहण स्पष्टपणे पाहता येणार आहे. अनेक देशांतील खगोलशास्त्र संस्था आणि वेधशाळा या दुर्मिळ घटनेचे थेट प्रक्षेपण करण्याची तयारी करत आहेत.

मात्र भारतीयांसाठी एक निराशाजनक बाब म्हणजे हे पूर्ण सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नाही. ग्रहणाची सावली भारताच्या भौगोलिक क्षेत्रावरून जाणार नसल्याने देशातील नागरिकांना ही घटना प्रत्यक्ष अनुभवता येणार नाही. त्यामुळे या ग्रहणासाठी पारंपरिक ‘सूतक' कालावधीही लागू होणार नाही, असे पंचांग तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

तरीही भारतीय खगोलप्रेमींना ही घटना ऑनलाइन थेट प्रक्षेपणाद्वारे पाहता येईल. जगभरातील अनेक वेधशाळा, अंतराळ संस्था आणि विज्ञानविषयक संकेतस्थळे ग्रहणाचे लाईव्ह स्ट्रीमिंग उपलब्ध करून देणार आहेत. त्यामुळे घरबसल्या या अद्भुत खगोलीय घटनेचा अनुभव घेता येणार आहे. तज्ज्ञांच्या मते, सूर्यग्रहण पाहताना डोळ्यांचे संरक्षण अत्यंत महत्त्वाचे आहे. योग्य प्रमाणित सोलर फिल्टर किंवा ग्रहणासाठी तयार केलेले विशेष चष्मे वापरल्याशिवाय सूर्यग्रहणाकडे थेट पाहू नये. साध्या सनग्लासेसचा वापर सुरक्षित मानला जात नाही. एकूणच, १२ ऑगस्ट २०२६ रोजी होणारे पूर्ण सूर्यग्रहण हे जगभरातील खगोलप्रेमींसाठी एक अविस्मरणीय अनुभव ठरणार आहे. भारतातून ते प्रत्यक्ष दिसणार नसले तरी डिजिटल माध्यमांद्वारे या दुर्मिळ आणि रोमांचक खगोलीय घटनेचा आनंद घेता येणार आहे.