CJP Protest मध्ये नेटवर्क नव्हतं... तरीही मेसेज गेले! आंदोलनात वापरलेल्या या अॅप्सचं रहस्य काय?

दिल्लीमध्ये नुकत्याच झालेल्या CJP (कॉकरोच जनता पार्टी) च्या 'संसद चलो' आंदोलनानंतर अशा एका तंत्रज्ञानाची जोरदार चर्चा सुरू झाली आहे, ज्याच्या मदतीने मोबाइल इंटरनेट, Wi-Fi किंवा मोबाइल नेटवर्कशिवायही स्मार्टफोनवरून मेसेज पाठवता येतात. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, दिल्ली पोलिस या बाबीची चौकशी करत आहेत की काही आंदोलकांनी परस्पर संपर्क कायम ठेवण्यासाठी Bluetooth-आधारित मेसेजिंग अॅप्स वापरले होते का. मात्र, पोलिसांनी अद्याप कोणतेही विशिष्ट अॅप वापरल्याची अधिकृत पुष्टी केलेली नाही.

हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, अशी काही अॅप्स उपलब्ध आहेत जी Bluetooth Low Energy (BLE) तंत्रज्ञानाच्या मदतीने आसपास असलेल्या स्मार्टफोन्समध्ये थेट मेसेज पाठवू शकतात. त्यामुळे इंटरनेट बंद असताना किंवा मोबाइल नेटवर्क उपलब्ध नसतानाही त्यांचा वापर शक्य होतो.

अखेर हे तंत्रज्ञान कसे काम करते?

या अॅप्समधून पाठवलेला मेसेज कोणत्याही मोबाइल टॉवर, Wi-Fi राऊटर किंवा क्लाऊड सर्व्हरमधून जात नाही. त्याऐवजी, फोन आपल्या आसपास त्याच अॅपचा वापर करणाऱ्या दुसऱ्या डिव्हाइसला Bluetooth द्वारे मेसेज पाठवतो. त्यानंतर तो डिव्हाइस तोच मेसेज पुढील फोनपर्यंत पोहोचवतो. अशा प्रकारे अनेक फोन मिळून Mesh Network तयार करतात, ज्यामध्ये प्रत्येक स्मार्टफोन रिले (Relay) प्रमाणे काम करतो आणि मेसेज एक डिव्हाइसवरून दुसऱ्या डिव्हाइसपर्यंत पोहोचत अखेरीस अपेक्षित ठिकाणी पोहोचतो.

एखाद्या भागात अशा अॅप्सचा वापर करणाऱ्या लोकांची संख्या जास्त असल्यास मेसेज अधिक लांब अंतरापर्यंत पोहोचू शकतो. मात्र, हे तंत्रज्ञान लांब पल्ल्यापेक्षा स्थानिक पातळीवर अधिक प्रभावी ठरते आणि त्याचे यश आसपास किती लोक त्याच नेटवर्कचा भाग आहेत यावरही अवलंबून असते. PTI या वृत्तसंस्थेने (TOI च्या माध्यमातून) दिलेल्या माहितीनुसार, आंदोलनात अशाच प्रकारच्या तंत्रज्ञानाचा वापर झाल्याची शक्यता लक्षात घेऊन पोलिस चौकशी करत आहेत.

कोणकोणती अॅप्स उपलब्ध आहेत?

अलीकडच्या काही महिन्यांत सर्वाधिक चर्चेत आलेले अॅप म्हणजे Bitchat, जे Twitter (आताचे X) चे सह-संस्थापक Jack Dorsey यांनी सादर केले आहे. हे अॅप Bluetooth Mesh Network वर कार्य करते आणि मेसेज पाठवण्यासाठी फोन नंबर, अकाउंट किंवा इंटरनेटची गरज भासत नाही.

याशिवाय Bridgefy आणि Briar यांसारखी अॅप्सही ऑफलाइन किंवा मर्यादित नेटवर्क असलेल्या परिस्थितीत संवाद साधण्यासाठी ओळखली जातात. वेगवेगळ्या अॅप्सची कार्यपद्धती आणि फीचर्स वेगवेगळे असू शकतात, मात्र त्यांचा मुख्य उद्देश इंटरनेटशिवाय किंवा मर्यादित कनेक्टिव्हिटीमध्ये मेसेजिंग शक्य करणे हा आहे.