Telegram, Signal च्या यूजरनेम फीचरवर सरकारची नजर; नोटीस जारी

देशातील अशा मेसेजिंग प्लॅटफॉर्म्सची केंद्र सरकारकडून स्क्रूटनी केली जात आहे, जे यूजरनेम-आधारित कम्युनिकेशनचा पर्याय देतात. मिनिस्ट्री ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजीने मेसेजिंग प्लॅटफॉर्म्स Telegram आणि Signal यांना यासंदर्भात नोटीस जारी केली आहे. नुकतेच इन्स्टंट मेसेजिंग प्लॅटफॉर्म WhatsAppलाही त्याच्या यूजरनेम फीचर उपलब्ध करून देण्याच्या प्रस्तावावरून सरकारने नोटीस पाठवली होती.

एका मीडिया रिपोर्टनुसार, मंत्रालयाने Telegram आणि Signalला नोटीस पाठवून त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवरील यूजरनेम फीचरबाबत प्रश्न विचारले आहेत. तसेच, फसवणूक आणि बनावट ओळखी संदर्भातील धोके टाळण्यासाठी त्यांनी कोणती सुरक्षा उपाययोजना केली आहे, याची माहितीही मागवण्यात आली आहे. सरकारने विशेषतः Telegram ला विचारले आहे की, त्याला यूजरनेम फीचर सुरू ठेवण्याची परवानगी का दिली जावी. गेल्या महिन्यात NEET च्या पुनर्परीक्षेपूर्वी प्रश्नपत्रिका लीक होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन सरकारने Telegram वर तात्पुरती बंदी घातली होती. यापूर्वी NEET ची प्रश्नपत्रिका Telegram च्या माध्यमातून लीक झाल्याचे समोर आले होते.

या आठवड्याच्या सुरुवातीला सरकारने WhatsApp चालवणाऱ्या Meta ला या मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मवर यूजरनेम फीचर सुरू करण्याच्या प्रस्तावाबाबत नोटीस पाठवली होती. या नोटीसमध्ये असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता की, या फीचरमुळे ऑनलाइन फसवणूक, डिजिटल अरेस्ट आणि बनावट ओळख तयार करून होणाऱ्या फसवणुकीच्या घटनांमध्ये वाढ होऊ शकते. तसेच, या विषयावर चर्चा पूर्ण होईपर्यंत हे फीचर उपलब्ध करून देऊ नये, असेही सरकारने WhatsApp ला निर्देश दिले होते. या प्रकरणाची माहिती असलेल्या सूत्रांनी सांगितले की, मिनिस्ट्री ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजीने अशा इतर मेसेजिंग प्लॅटफॉर्म्सचीही स्क्रूटनी सुरू केली आहे, जे वापरकर्त्यांना त्यांच्या मोबाईल क्रमांकाऐवजी यूजरनेमच्या माध्यमातून संवाद साधण्याची परवानगी देतात.

सरकारला अशी भीती आहे की, अज्ञात यूजरनेमचा वापर करून फसवणूक करणाऱ्यांना स्वतःचा मोबाईल क्रमांक उघड न करता वापरकर्त्यांशी संपर्क साधणे अधिक सोपे होईल. त्यामुळे सायबर गुन्हे आणि बनावट ओळखीच्या प्रकरणांच्या तपासातही अडचणी वाढू शकतात. भारत हा WhatsAppसाठी सर्वात मोठा बाजार आहे. देशात WhatsAppचे 50 कोटींहून अधिक वापरकर्ते आहेत. WhatsApp ने या फीचरचे समर्थन करताना सांगितले होते की, फसवणूक आणि बनावट ओळख रोखण्यासाठी त्यांनी आवश्यक सुरक्षा उपाय लागू केले आहेत.