Starlinkची नेपाळ-भूतानमध्ये एंट्री, भारतात सेवा सुरू होण्यास विलंब का?

एलन मस्क यांची सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा देणारी कंपनी स्टारलिंक आता बांग्लादेशमार्गे आपल्या सेवांची सुरुवात करत आहे. स्टारलिंक बांग्लादेशच्या माध्यमातून शेजारील देश नेपाळ आणि भूतानमध्ये कोणतेही फिल्टर न केलेली IP ट्रान्झिट सेवा निर्यात करणार आहे. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, एखाद्या सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा प्रदात्याला कोणत्याही निर्बंधांशिवाय अशी परवानगी मिळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. मात्र, बांग्लादेशमध्ये कंपनीवर अद्यापही काही निर्बंध लागू राहतील. या निर्णयामुळे बांग्लादेश आशियातील इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी हब बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.

डाक, दूरसंचार आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाकडून मंजुरी मिळाल्यानंतर बांग्लादेश टेलिकम्युनिकेशन रेग्युलेटरी कमिशन (BTRC) ने स्टारलिंकला ही परवानगी दिली आहे. मात्र, फिल्टर न केलेल्या बँडविड्थचा वापर बांग्लादेशच्या आत करता येणार नाही आणि देशांतर्गत वापरकर्त्यांसाठी विद्यमान इंटरनेट फिल्टरिंग नियमच लागू राहतील.

या अंतर्गत स्टारलिंक फक्त शेजारील देशांतील ग्राहकांना फिल्टर न केलेली IP ट्रान्झिट सेवा देऊ शकेल. जर स्टारलिंकने बांग्लादेशमधून फिल्टर न केलेली इंटरनेट बँडविड्थ निर्यात केली, तर त्यासाठी ती बांग्लादेश सरकारला कमिशन देईल, ज्यामुळे सरकारला महसूल मिळेल. या निर्णयामुळे बांग्लादेशला प्रादेशिक इंटरनेट आणि डेटा ट्रान्झिट हब म्हणून विकसित होण्यास मदत होऊ शकते. तसेच, स्थानिक इंटरनेट सेवा प्रदात्यांना सीमापार डेटा ट्रान्समिशनमध्ये सहभागी होऊन परकीय चलन कमावण्याची संधी मिळेल.

सरकारी कंपनीसोबत भागीदारी

स्टारलिंक सुरुवातीला बांग्लादेश सबमरीन केबल्स PLC सोबतच्या विद्यमान कराराअंतर्गत बँडविड्थ मिळवेल. जर बांग्लादेश सबमरीन केबल्सकडून पूर्ण पुरवठा होऊ शकला नाही, तर स्टारलिंक समिट कम्युनिकेशन्स लिमिटेड आणि फायबर@होम लिमिटेड यांच्याकडूनही बँडविड्थ घेऊ शकते. यामुळे बांग्लादेशला आपल्या विद्यमान देशांतर्गत दूरसंचार पायाभूत सुविधांचा वापर करून इंटरनेट सेवा निर्यात करण्याचा नवा मार्ग खुला झाला आहे. स्टारलिंकला बांग्लादेशमध्ये नॉन-जिओस्टेशनरी सॅटेलाइट ऑर्बिट सेवा देण्यासाठी 29 एप्रिल 2025 रोजी BTRC कडून परवाना मिळाला आणि त्याच वर्षी 8 ऑगस्टपासून कंपनीने व्यावसायिक सेवा सुरू केली.

भारतात सेवा कधी सुरू होणार?

अहवालानुसार, या कराराअंतर्गत स्टारलिंक बांग्लादेशमार्गे नेपाळ आणि भूतानमध्ये इंटरनेट सेवा पुरवणार आहे. हे इंटरनेट कोणत्याही निर्बंधांशिवाय उपलब्ध असेल.
या इंटरनेटवर सरकारचे कोणतेही नियंत्रण राहणार नाही. त्यामुळे स्टारलिंक कोणत्याही अडथळ्यांशिवाय नेपाळ आणि भूतानमध्ये सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा पोहोचवेल. मात्र, बांग्लादेशमधील वापरकर्त्यांना ही सेवा उपलब्ध होणार नाही.
स्टारलिंकला भारतात एक वर्षापूर्वी ग्लोबल मोबाइल पर्सनल कम्युनिकेशन बाय सॅटेलाइट (GMPCS) परवाना मिळाला होता.
सध्या स्टारलिंकला केवळ सेवा सुरू करण्यासाठी आवश्यक तयारी आणि करार करण्याचीच परवानगी मिळाली आहे.
सेवा सुरू करण्यापूर्वी स्टारलिंकला अजून काही नियामक आणि सुरक्षा संबंधित मंजुरी मिळवाव्या लागणार आहेत. त्यामुळे भारतात सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा सुरू होण्यासाठी अजून काही काळ लागण्याची शक्यता आहे.