एअरटेलच्या ‘प्रायोरिटी पोस्टपेड’ सेवेला सरकार आणि ट्रायची चौकशी; नेट न्यूट्रॅलिटीवर प्रश्नचिन्ह

भारती एअरटेलची पोस्टपेड ग्राहकांसाठी सुरू करण्यात आलेली नवीन प्रायोरिटी नेटवर्क सेवा आता तपासाच्या कक्षेत आल्याची माहिती समोर आली आहे. या आठवड्याच्या सुरुवातीला भारतात लॉन्च करण्यात आलेल्या या सेवेचा उद्देश 5G नेटवर्क स्लायसिंग तंत्रज्ञानाच्या मदतीने जास्त ट्रॅफिकच्या परिस्थितीतही वेगवान नेटवर्क कनेक्टिव्हिटी उपलब्ध करून देणे हा आहे. एका अहवालानुसार, केंद्र सरकार आणि भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) ही सेवा देशातील नेट न्यूट्रॅलिटीच्या नियमांचे पालन करते का, याची तपासणी करत आहेत. तसेच, या सेवेमुळे प्रीपेड ग्राहकांच्या नेटवर्क गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो का, याचाही आढावा घेतला जात आहे.

एअरटेलच्या 5G नेटवर्क स्लायसिंग सेवेसंदर्भात पुनरावलोकन सुरू

The Economic Times च्या अहवालानुसार, सरकार आणि ट्राय एअरटेलच्या नवीन नेटवर्क प्रायोरिटी सेवेचे परीक्षण करत आहेत. ही सेवा नेमकी कशी कार्य करते हे समजून घेण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी अतिरिक्त तांत्रिक माहिती मागवली असल्याचे सांगितले जात आहे. तसेच, ही सेवा नेट न्यूट्रॅलिटीच्या तत्त्वांशी सुसंगत आहे का, याचाही अभ्यास केला जात आहे.

नेट न्यूट्रॅलिटी म्हणजे इंटरनेट सेवा पुरवठादारांनी (ISP) सर्व ऑनलाइन डेटावर समान पद्धतीने प्रक्रिया करणे हे मूलभूत तत्त्व होय. या तत्त्वानुसार, कोणत्याही वेबसाइट किंवा अॅप्लिकेशनला प्राधान्य देणे, ब्लॉक करणे किंवा गती कमी करणे ISP साठी प्रतिबंधित असते. तसेच, सर्व डिजिटल कंटेंट समान वेगाने उपलब्ध करून देणे आवश्यक असते.

या प्रकरणाशी संबंधित सूत्रांच्या माहितीनुसार, केंद्रीय दूरसंचार मंत्री Jyotiraditya Scindia यांनी या सेवेबाबत अधिकाऱ्यांसोबत चर्चा देखील केली आहे. पोस्टपेड ग्राहकांना प्राधान्य दिल्यामुळे प्रीपेड ग्राहकांच्या सेवागुणवत्तेवर परिणाम होतो का, याचीही ट्रायकडून तपासणी केली जाण्याची शक्यता आहे.

या तपासातील एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे नेटवर्क स्लायसिंग तंत्रज्ञान, जे स्टँडअलोन (SA) 5G आर्किटेक्चरवर आधारित आहे. एअरटेलने नेटवर्कचे विभाजन कसे केले आणि ही सेवा चालवण्यासाठी ते कसे व्यवस्थापित केले जाते, हे दाखवण्यास अधिकाऱ्यांनी सांगितल्याचे वृत्त आहे. एअरटेलच्या या अंमलबजावणीत नेटवर्कचा एक भाग विशेषतः पोस्टपेड ग्राहकांसाठी राखीव ठेवण्यात आल्याचे सांगितले जाते.

अहवालानुसार, नेटवर्क उपकरण उत्पादक आणि इंटरनेट हक्कांसाठी काम करणाऱ्या बहुतांश संस्थांना सध्या एअरटेलची ही सेवा नेट न्यूट्रॅलिटीचे थेट उल्लंघन वाटत नाही. अशाच प्रकारच्या सेवा यापूर्वी यूके, अमेरिका आणि सिंगापूरसारख्या देशांमध्येही सुरू करण्यात आल्या आहेत.

एअरटेलचा दावा आहे की 5G नेटवर्क स्लायसिंगद्वारे स्वतंत्र नेटवर्क संसाधने उपलब्ध करून पोस्टपेड ग्राहकांना अधिक स्थिर आणि विश्वासार्ह नेटवर्क अनुभव दिला जाईल. ही सेवा सध्या एअरटेलच्या पोस्टपेड ग्राहकांसाठी उपलब्ध असून, कंपनीच्या भारतातील 373 दशलक्ष मोबाइल ग्राहकांपैकी सुमारे 7.75 टक्के ग्राहक पोस्टपेड श्रेणीत असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

भारतामध्ये ग्राहकांसाठी उपलब्ध करण्यात आलेली ही पहिली मोबाइल नेटवर्क स्लायसिंग सेवा आहे. दुसरीकडे, Reliance Jio सध्या हे तंत्रज्ञान फक्त Fixed Wireless Access (FWA) सेवांसाठी वापरत आहे.