सूर्याजवळ पोहोचताच C/2026 A1 हा दुर्मिळ धूमकेतू तुकडे-तुकडे; NASA चे निरीक्षण

एप्रिल 2026 मध्ये, C/2026 A1 (MAPS) हा एक संग्रेजर धूमकेतू सूर्याच्या अत्यंत जवळ तीव्र कोनातून गेला. Kreutz समूहातील हा धूमकेतू काही महिन्यांपूर्वी हौशी खगोलप्रेमींनी प्रथम शोधला होता. त्याचा सूर्याजवळील सर्वात जवळचा बिंदू (perihelion) गाठण्याचा प्रवास NASA च्या यानांनी नोंदवला. निरीक्षणांनुसार हा धूमकेतू सूर्याच्या संपर्कातून वाचू शकला नाही. सूर्याच्या वातावरणात त्याच्या बाष्पीभवनातून मिळालेल्या माहितीमुळे धूमकेतूंची रचना आणि सौरमालेच्या सुरुवातीच्या निर्मितीबद्दल अधिक समज मिळत आहे.

Solar Missions Observe Comet MAPS

NASA च्या माहितीनुसार, अनेक अवकाश मोहिमांनी Comet MAPS चे निरीक्षण केले. SOHO च्या LASCO कोरोनाग्राफने धूमकेतू सूर्याजवळ जाताना पूर्ण स्वरूपात पाहिला, परंतु perihelion नंतर फक्त धुळीचा ढग दिसला.

वेगळ्या दिशेने पाहताना STEREO या यानाने धूमकेतू सूर्याभोवती फिरताना आणि नंतर पूर्णपणे अदृश्य होताना दाखवले. SOHO च्या संशोधकांच्या मते, MAPS “पूर्णपणे नष्ट झाला — बहुधा सूर्याजवळ पोहोचण्याच्या काही तास आधीच.”

PUNCH या नवीन मोहिमेने 1 एप्रिल रोजी धूमकेतूचे जवळ जाण्यापूर्वीचे चित्र घेतले असून, सूर्याच्या वाऱ्याच्या प्रभावाखाली त्याच्या शेपटीचा अभ्यास केला जाणार आहे. तसेच Parker Solar Probe च्या WISPR उपकरणाने 2020 मध्ये अशाच प्रकारच्या धूमकेतूचे निरीक्षण केले होते, ज्यातून तीव्र सूर्यप्रकाशामुळे धूमकेतू विघटित होतात हे स्पष्ट झाले.

Why Comets Break Up Near the Sun

सूर्याजवळ गेल्यावर धूमकेतूमधील बर्फ वितळून गरम होतो, त्यामुळे त्याच्या आत मोठा दाब तयार होतो आणि त्याचा न्यूक्लियस तुकड्यांत फुटतो. याशिवाय सूर्याचे प्रबळ गुरुत्वीय (tidal) बल आणि सुमारे 1.6 दशलक्ष किमी प्रति तास इतका प्रचंड वेग हे घटकही त्यावर परिणाम करतात.

या प्रक्रियेनंतर फक्त वायू आणि धूळ उरते. धूमकेतूंचे असे विघटन अभ्यासणे महत्त्वाचे आहे, कारण यामुळे त्यांच्या अंतर्गत रचनेबद्दल आणि सौरमालेच्या प्रारंभिक निर्मितीबद्दल अधिक माहिती मिळते.